معرفی دکتر سروش فتحی
دکتر سروش فتحی از اعضای هیئت علمی برجسته حوزه جامعه‌شناسی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب است و در جایگاه دانشیار گروه جامعه‌شناسی، سال‌ها در زمینه آموزش، پژوهش و تولید دانش اجتماعی فعالیت داشته است. ایشان دکترای جامعه‌شناسی خود را در سال ۱۳۸۹ از دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات اخذ کرده و از سال ۱۳۹۳ تاکنون در واحد تهران غرب به‌عنوان عضو هیئت علمی مشغول به فعالیت است. مسیر علمی و پژوهشی دکتر فتحی نشان‌دهنده پیوندی عمیق میان آموزش دانشگاهی، پژوهش میدانی و تحلیل مسائل عینی جامعه ایران است. بررسی آثار و مقاله‌های منتشرشده از ایشان نشان می‌دهد که حوزه‌های اصلی علاقه و تخصص او در طیفی از موضوعات مهم جامعه‌شناسی معاصر متمرکز است؛ از جمله آسیب‌های اجتماعی، خانواده، زنان، رفاه اجتماعی، رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، جامعه‌پذیری جوانان، حکمرانی شهری، کار و سازمان، و مطالعات فرهنگی. این تنوع موضوعی در عین حال که گستره دید جامعه‌شناختی او را نشان می‌دهد، بیانگر رویکردی مسئله‌محور است؛ رویکردی که در آن پژوهش نه صرفاً برای تولید نظریه، بلکه برای فهم مسائل واقعی و ارائه راه‌حل‌های اجتماعی دنبال می‌شود.
یکی از ویژگی‌های مهم کارنامه علمی دکتر فتحی، توجه جدی به مسائل زنان و خانواده است. در مقاله‌هایی که نام ایشان در آن‌ها دیده می‌شود، موضوعاتی مانند زنان سرپرست خانوار، توانمندسازی اقتصادی زنان، تجربه زیسته زنان مطلقه مستمری‌بگیر، و سیاست‌گذاری اجتماعی درباره زنان پس از انقلاب مورد بررسی قرار گرفته‌اند. این آثار نشان می‌دهند که دکتر فتحی تنها به توصیف وضعیت اجتماعی زنان بسنده نکرده، بلکه کوشیده است با نگاهی تحلیلی، پیوند میان ساختارهای اقتصادی، سیاست‌های رفاهی، عاملیت فردی و تجربه زیسته را روشن سازد. توجه به مفهوم «عاملیت» در کنار «ساختار» در این پژوهش‌ها، نشان‌دهنده آشنایی عمیق ایشان با ادبیات نظری جامعه‌شناسی معاصر است. در کنار این محور، رسانه‌ها و فناوری‌های نوین ارتباطی نیز جایگاه مهمی در آثار دکتر فتحی دارد. مقاله‌هایی درباره نقش مصرف شبکه‌های اجتماعی مجازی در جامعه‌پذیری جوانان، یا بررسی تجربه زیسته زوجین در شبکه‌های مجازی و شکل‌گیری «عشق سیال»، نشان می‌دهند که ایشان تحولات فرهنگی و ارتباطی جامعه ایران را با حساسیت ویژه‌ای دنبال کرده است. این موضوعات برای جامعه امروز ایران اهمیت زیادی دارند، زیرا شبکه‌های اجتماعی نه فقط ابزار ارتباط، بلکه میدان بازتولید هویت، ارزش‌ها، سبک زندگی و روابط عاطفی شده‌اند. رویکرد دکتر فتحی در این حوزه، رویکردی تحلیلی و جامعه‌شناختی است که تلاش می‌کند پیامدهای اجتماعی فناوری را در سطح زندگی روزمره و مناسبات میان‌فردی توضیح دهد.
از دیگر محورهای مهم در آثار ایشان، رفاه اجتماعی و سیاست‌های عمومی است. مقاله‌هایی درباره نقش سازمان تأمین اجتماعی در رفاه اقتصادی و اجتماعی، یا ارزیابی تطبیقی برنامه‌های رفاهی سالمندان، نشان می‌دهد که دکتر فتحی به پیوند میان ساختارهای حمایتی، عدالت اجتماعی و کیفیت زندگی گروه‌های مختلف جامعه توجه دارد. در این آثار، مسائل رفاهی نه فقط به‌عنوان یک موضوع اداری یا اقتصادی، بلکه به‌مثابه مسئله‌ای جامعه‌شناختی بررسی می‌شوند که با نابرابری، امنیت اجتماعی، کرامت انسانی و انسجام اجتماعی ارتباط مستقیم دارند. در حوزه جامعه‌شناسی کار و سازمان نیز اثری از دکتر فتحی دیده می‌شود که به بررسی عدالت سازمانی، رضایت شغلی، تقسیم کار و وجدان کاری در میان کارکنان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پرداخته است. این پژوهش نشان می‌دهد که ایشان به سازوکارهای درونی سازمان‌ها و اثر آن‌ها بر رفتار و نگرش کارکنان نیز توجه دارد. چنین مطالعاتی برای فهم بهره‌وری، تعهد سازمانی و اخلاق کار در نهادهای عمومی و دولتی اهمیت فراوان دارد.
از منظر روش‌شناختی، آثار موجود نشان می‌دهد که دکتر فتحی از رویکردهای کیفی و نظریه داده‌بنیاد نیز بهره می‌گیرد. در برخی پژوهش‌ها، مصاحبه‌های عمیق با مشارکت‌کنندگان، تحلیل تجربه زیسته و استخراج مقوله‌های مفهومی از داده‌ها دیده می‌شود. این امر نشان می‌دهد که ایشان در کنار دانش نظری، با روش‌های میدانی و تفسیری نیز آشنایی جدی دارد و تلاش می‌کند صدای کنشگران اجتماعی را در متن تحلیل‌های خود وارد کند. دکتر سروش فتحی را می‌توان از جمله جامعه‌شناسانی دانست که کار علمی خود را بر مبنای فهم مسائل جامعه ایران سامان داده‌اند. آثار او نه تنها در سطح دانشگاهی ارزشمندند، بلکه برای سیاست‌گذاری اجتماعی، آموزش دانشگاهی و تحلیل تحولات فرهنگی نیز ظرفیت بالایی دارند. ترکیب نگاه انتقادی، توجه به تجربه زیسته، تمرکز بر گروه‌های اجتماعی فرودست یا در معرض آسیب، و دغدغه‌های مربوط به خانواده، زنان، رفاه و رسانه، چهره‌ای چندبعدی از یک پژوهشگر متعهد به جامعه را ترسیم می‌کند.
در مجموع، دکتر سروش فتحی را می‌توان استاد و پژوهشگری دانست که در مرز میان نظریه و واقعیت اجتماعی حرکت می‌کند؛ پژوهشگری که با تکیه بر تجربه دانشگاهی و تولید علمی مستمر، کوشیده است به فهم عمیق‌تر جامعه ایرانی یاری رساند.
